On-grid sistem şebekeye paralel çalışır, ürettiği enerjiyi önce binanın yüklerine verir, fazlasını şebekeye aktarır; şebeke kesildiğinde güvenlik gereği durur. Off-grid sistem şebekeden bağımsızdır; güneş paneli, akü ve inverter yükleri tek başına besler. Hibrit sistem ise şebekeye bağlı kalırken aküyle kesintide yedek güç sağlar.
Hangisinin doğru olduğu sahaya bağlıdır: şebekenin olup olmadığı, ne kadar güvenilir olduğu, akşam tüketimi ve bütçe. Aşağıda üç sistemi kurulumcu gözüyle karşılaştırıyoruz.
On-grid sistem nasıl çalışır?
On-grid sistemde güneş panelleri DC enerji üretir, on-grid inverter bunu şebeke voltajı ve frekansıyla senkron AC'ye çevirir. Akü yoktur; bu yüzden kurulum en sade ve birim kurulu güç başına en ekonomik sistemdir. Üretim anında tüketilmeyen enerji şebekeye verilir. Şebekeye enerji verilmesi istenmeyen veya sınırlandırılan durumlarda inverterin export güç kontrolü kullanılır: Solis S6 5kW Monofaze On-Grid İnverter export güç kontrolünü destekler, Jebel 10kW Trifaze On-Grid İnverter export limitleme sunar.
Trifaze ticari çatılarda yüksek DC voltaj uzun dizilere izin verir. Solis S5 10kW Trifaze On-Grid İnverter 1100 V maksimum giriş voltajı, 160–1000 V MPPT aralığı ve maks. %98,7 verime sahiptir. Konut tarafında Solis S6 5kW monofaze model 2 MPPT ve 16 A'ya kadar string akımıyla doğu-batı gibi iki yönlü çatılara uyar. Her iki Solis modelde ve Jebel 10kW modelde AFCI (DC ark arıza) koruması bulunur; bu, çatı tesislerinde yangın riskini azaltan önemli bir özelliktir.
Şebeke kesildiğinde ne olur?
Bu soru üç sistem arasındaki en belirgin farktır.
- On-grid: İnverter şebekeyi kaybettiği anda ada modu koruması ile durur. Bu bir arıza değil, güvenlik kuralıdır: şebeke üzerinde çalışan teknisyenler, binadan geri beslenen enerjiye karşı korunur. Güneş olsa bile kesintide binada elektrik olmaz.
- Hibrit: İnverter şebekeden ayrılır ve yedek çıkıştaki yükleri akü ve PV ile beslemeye devam eder. İncelediğimiz hibrit inverter modellerinde geçiş süresi 10 ms'nin altındadır.
- Off-grid: Şebeke zaten yoktur ya da yalnızca yedek kaynak olarak kullanılır. Yükler sürekli inverter üzerinden beslenir; kesinti kavramı akünün boşalmasıyla sınırlıdır.
Off-grid sistem: ne zaman uygun?
Şebeke hattının bulunmadığı veya çekilmesinin pahalı olduğu bağ evleri, tarımsal sulama noktaları, baz istasyonları ve şantiyeler off-grid sistemin tipik uygulamalarıdır. Bu sistemde enerjinin tamamı aküden geçtiği için akü kapasitesi ve inverterin sürekli gücü dikkatle boyutlandırılmalıdır. Uygun modeller off-grid inverter kategorisindedir.
Jebel 6kW 48V Off-Grid ECO Hibrit İnverter bu kullanım için tasarlanmıştır: 48 V akü (40–60 V aralığı), 1 MPPT, 500 V maksimum PV voltajı, 60–450 V MPPT aralığı ve 9000 W'a kadar kullanılabilir PV gücü sunar. Kurşun asit ve lityum aküyle çalışır, bağımsız jeneratör portu vardır ve büyük sistemler için 12 adede kadar paralel bağlanabilir. Şebeke veya jeneratör mevcutsa AC girişten 140 A'e kadar akımla akü şarj edilebilir. Koruma sınıfı IP54 ve çalışma sıcaklığı aralığı -10 ~ +55°C'dir; bu nedenle doğrudan yağmur almayan, gölgeli ve havalandırmalı bir yere monte edilmelidir.
Off-grid boyutlandırmada pratik yaklaşım şudur: günlük tüketimi (kWh) çıkarın, güneşsiz geçecek gün sayısıyla (otonomi) çarpın ve akünün kullanılabilir kapasitesine bölün. PV gücü, kışın en kısa günlerinde aküyü doldurabilecek düzeyde seçilmelidir. Uzun bulutlu dönemler için jeneratör desteği planlamak sistemi küçültür.
Hibrit sistem: iki dünyanın arası
Şebekesi olan ama sık kesinti yaşayan, akşam tüketimi yüksek veya öz tüketimi artırmak isteyen kullanıcılar için hibrit sistem en esnek çözümdür. Gün içinde fazla enerji aküye yazılır, akşam aküden kullanılır, kesintide kritik yükler beslenmeye devam eder. Sonradan aküsü genişletilebilen bir hibrit inverter, bugün on-grid ile başlayıp yarın depolama eklemek isteyen müşteriler için de iyi bir başlangıçtır.
Sahaya göre hangi sistem?
Keşif sırasında üç soru çoğu zaman kararı netleştirir:
- Sahada şebeke var mı? Yoksa veya bağlantı çok uzaktaysa tek seçenek off-grid sistemdir.
- Kesintiler sorun oluyor mu? Şebeke güvenilirse ve amaç faturayı düşürmekse on-grid sistem yeterlidir. Kesintiler soğuk zincir, pompa, güvenlik sistemi veya ev ofisi gibi kritik yükleri etkiliyorsa hibrit sistem gerekir.
- Tüketim ne zaman yapılıyor? Tüketimin büyük kısmı gündüzse (fabrika, ofis, market) on-grid sistemin öz tüketim oranı zaten yüksektir. Tüketim akşama kayıyorsa (konut) akü, üretilen enerjinin daha büyük kısmını binada tutar.
Ticari ve endüstriyel çatılarda genellikle on-grid ile başlanır; ileride depolama eklenmesi düşünülüyorsa pano ve kablo güzergâhı buna göre bırakılmalıdır.
Karşılaştırma tablosu
| On-grid | Hibrit | Off-grid | |
|---|---|---|---|
| Şebeke bağlantısı | Gerekli | Var | Yok veya yedek |
| Akü | Yok | Var (sonradan eklenebilir) | Zorunlu |
| Şebekeye enerji verme | Var, export kontrolüyle sınırlanabilir | Var, sınırlanabilir | Yok |
| Kesintide | Durur | Yedek çıkış çalışır | Çalışmaya devam eder |
| Tipik kullanım | Fatura düşürme, ticari çatılar | Konut, kesinti yaşanan bölgeler | Şebekesiz alanlar, sulama |
| Kurulum karmaşıklığı | Düşük | Orta | Orta-yüksek |
Sistem bileşenleri: kontrol listesi
- Güneş paneli: dizinin soğukta açık devre voltajı inverterin maksimum giriş voltajının altında kalmalı.
- Solar inverter: on-grid, hibrit veya off-grid; monofaze ya da trifaze, şebeke bağlantısına göre.
- Lityum akü (LiFePO4): hibrit ve off-grid sistemlerde; voltajı inverterin akü aralığına uygun olmalı.
- Solar kablo ve mc4 konnektör: DC tarafta UV dayanımlı solar kablo ve konnektörler, iki tarafta aynı tip konnektör.
- DC ve AC koruma: DC ayırıcı, sigortalar, parafudr ve AC tarafta kaçak akım ve aşırı akım koruması.
- Sayaç ve izleme: export kontrolü için akım trafosu veya enerji sayacı, uzaktan izleme için Wi-Fi veya 4G.
- Jeneratör (opsiyonel): off-grid ve uzun kesinti yaşanan hibrit sistemlerde.
Sık Sorulan Sorular
On-grid sistem elektrik kesintisinde çalışır mı?
Hayır. On-grid inverter, ada modu koruması nedeniyle şebeke kesildiğinde durur. Kesintide enerji isteniyorsa hibrit inverter ve akü gerekir.
Off-grid sistem şebekeye elektrik satabilir mi?
Hayır. Off-grid sistem şebekeye enerji vermek için değil, yükleri bağımsız olarak beslemek için tasarlanır. Şebeke veya jeneratör varsa aküyü şarj etmek ve gerektiğinde yükleri doğrudan beslemek için yedek kaynak olarak kullanılır.
Mevcut on-grid sisteme akü eklenebilir mi?
Evet, genellikle AC kuplajlı bir hibrit inverter ve akü ile eklenebilir. Mevcut inverterin ve yeni hibrit inverterin uyumunu proje aşamasında kontrol edin.
Hangi sistem daha ekonomiktir?
Aynı PV gücü için en düşük ilk yatırım on-grid sistemdedir, çünkü akü yoktur. Hibrit ve off-grid sistemlerde akü maliyeti eklenir, buna karşılık kesintide enerji ve şebekeden bağımsızlık sağlanır.
Sahanız için on-grid, hibrit veya off-grid sistemi birlikte planlamak için Teklif isteyin.